💰 کارگروه تخصصی پژوهشکده

کارگروه تخصصی اقتصاد و سیاست‌گذاری سلامت در حوزه سرطان

«از شواهد تا سیاست؛ از سیاست تا برابری و سلامت پایدار»

سرپرست کارگروه

آقای دکتر علی مهرابی بهار

دبیر کارگروه

سرکار خانم لیلا شریفی علی‌آبادی

👥

اعضای کارگروه

دکتر قاسم جان‌بابایی، دکتر طاهره رستمی، دکتر لیلا مودب شعار، دکتر احمدرضا شمشیری

۱ مقدمه، ضرورت و جایگاه کارگروه

با توجه به ماهیت پرهزینه، پیچیده و مزمن بیماری‌های حوزه سرطان (آنکولوژی)، هماتولوژی و درمان‌های نوین مانند سلول‌درمانی، و همچنین با در نظر گرفتن محدودیت منابع در نظام سلامت، ادغام رویکرد اقتصادی و سیاست‌گذاری در تمامی سطوح تحقیقات، تصمیم‌گیری و ارائه خدمات در این پژوهشکده امری ضروری است.

کارگروه تخصصی اقتصاد و سیاست‌گذاری سلامت پژوهشکده انکولوژی، هماتولوژی و سلول‌درمانی (RIOHCT)، به‌عنوان رکن راهبردی ادغام شواهد پژوهشی در فرآیندهای تصمیم‌گیری، ذیل «ستون دوم: اقتصاد، سیاست‌گذاری و مدیریت سلامت» و «ستون چهارم: نابرابری‌ها، عدالت سلامت و ترجمان دانش» برنامه جامع پژوهشی پژوهشکده فعالیت می‌کند. این کارگروه متولی ایجاد یک پلتفرم بین‌رشته‌ای منسجم برای شناسایی اولویت‌های کلان نظام سلامت، ارزیابی سیاست‌های مداخله‌ای، تحلیل ابعاد نابرابری و تسهیل تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد است. کارگروه از طریق استقرار و راهبری بازوی عملیاتی خود یعنی «مرکز سیاست‌گذاری سرطان» (Cancer Policy Hub)، پیوند ساختارمند میان داده‌های اپیدمیولوژیک و بالینی، تحلیل‌های اقتصادی و نیازهای لایه سیاست‌گذاری را تضمین می‌نماید.

۲ چشم‌انداز

تبدیل شدن به مرجع اصلی سیاست‌پژوهی، ترجمان دانش و دیده‌بانی عدالت در حوزه پیشگیری، تشخیص، درمان و سلول‌درمانی نئوپلاسم‌ها و بیماری‌های هماتولوژیک در کشور و منطقه؛ به‌نحوی‌که هیچ تصمیم راهبردی یا تغییر سیاستی در این قلمرو، بدون پیوست شواهد بالینی، اقتصادی و سیاستی تولیدشده در این پژوهشکده اتخاذ نگردد. هدف نهایی، ارتقای کیفیت زندگی بیماران، کنترل هزینه‌ها و ایجاد نظام سلامتِ عادلانه‌تر، کارآتر و پایدارتر است.

۳ مأموریت و اهداف راهبردی

مأموریت: تولید، سنتز و به‌کارگیری شواهد علمی معتبر به‌منظور بهینه‌سازی سیاست‌گذاری، تخصیص عادلانه منابع و تقویت حکمرانی سلامت در حوزه نئوپلاسم‌ها، بیماری‌های هماتولوژیک، پیوند سلول‌های بنیادی خونساز (HCT) و سلول‌درمانی‌های نوین.

حمایت علمی از تصمیم‌گیری: تولید شواهد شایسته و کاربردی برای سیاست‌گذاران در حوزه‌های پیشگیری، غربالگری، درمان و بازتوانی.

کاهش شکاف دانش و عمل: هدایت فرآیندهای ترجمان دانش و بازتولید برون‌دادهای پژوهشی در قالب فرمت‌های تصمیم‌محور اجرایی.

پایش و کاهش نابرابری‌ها: سنجش سیستماتیک شکاف‌های دسترسی و بقا بر اساس متغیرهای جغرافیایی، اقتصادی و جنسیتی.

پشتیبانی از پوشش بیمه‌ای: همکاری در تعیین بسته خدمات پایه، اولویت‌بندی داروها و مدیریت کسورات بیمه‌ای.

ارزیابی آمادگی و پیاده‌سازی: بررسی قابلیت اجرا، چالش‌های سازمانی و موانع استقرار پروتکل‌های درمانی نوین.

بومی‌سازی راهنماهای بالینی: ساختارمند کردن فرآیند انطباق گایدلاین‌های معتبر جهانی با مختصات نظام سلامت کشور.

توسعه مشارکت ذی‌نفعان: ایجاد شبکه تعاملی پایدار میان ارائه‌دهندگان، نهادهای تنظیم‌گر، انجمن‌های علمی و جامعه بیماران.

۴ حیطه‌های پژوهشی و محورهای تخصصی

این کارگروه در مرحله نخست، تمرکز خود را بر محورهای پژوهشی و سیاستی زیر قرار خواهد داد:

📊

تحلیل اقتصادی درمان‌ها و مداخلات

تحلیل هزینه-اثربخشی درمان‌های هدفمند در مقایسه با درمان‌های متعارف
ارزیابی اقتصادی برنامه‌های غربالگری سرطان‌های شایع (پستان، کولورکتال، دهانه رحم)
محاسبه بار اقتصادی (Economic Burden) سرطان‌های شایع در ایران

⚖️

عدالت و تأمین مالی سلامت

بررسی فشار مالی (Financial Toxicity) ناشی از سرطان بر خانوارها
تحلیل شاخص‌های برابری در دسترسی به داروها و فناوری‌های نوین در مناطق مختلف کشور
تحلیل بار مالی، پرداخت از جیب (OOP) و نرخ هزینه‌های فاجعه‌بار و فقرزای سلامت

🏥

نظام ارائه خدمت و حکمرانی

بهینه‌سازی مسیرهای بالینی (Clinical Pathways) از منظر کارایی اقتصادی
تحلیل هزینه تمام‌شده خدمات پرکاربرد پژوهشکده
واکاوی ساختار حکمرانی، شفافیت و همکاری بین‌بخشی در زنجیره خدمات سرطان

🔬

ترجمان دانش و پژوهش در پیاده‌سازی

سنجش آمادگی سازمانی جهت پذیرش پروتکل‌های نوین و درمان‌های پیشرفته سلولی
شناسایی موانع و تسهیل‌کننده‌های اجرا بر مبنای چارچوب‌های استاندارد (مانند CFIR)
بازتولید نتایج مطالعات رجیستری برای تدوین سیاست‌های اجرایی شبکه بهداشت و درمان

💊

سیاست‌گذاری دارو و فناوری‌های پیشرفته

مشارکت در تعیین سازوکارهای ورود و اولویت‌گذاری داروهای آنکولوژی و بیولوژیک
تحلیل مسیرهای نظارتی تولید و استفاده بالینی از محصولات سلولی و ژن‌درمانی
پیشنهاد مدل‌های تأمین و پوشش بیمه‌ای مبتنی بر عملکرد (Outcome-based Agreements)

۵ ساختار عملیاتی: مرکز سیاست‌گذاری سرطان

کارگروه سیاست‌گذاری سلامت، برنامه‌های عملیاتی خود را در قالب ۶ واحد تخصصی در Cancer Policy Hub پیش می‌برد:

🔍 واحد پایش شواهد

دیده‌بانی مستمر شواهد علمی نوین، سنتز سیستماتیک و پایش روندهای منطقه‌ای و جهانی.

📈 واحد تحلیل سیاست

نگاشت سیاستی، تحلیل بستر، فرآیند، محتوا و تحلیل جایگاه و قدرت ذی‌نفعان.

🔗 واحد هماهنگی ارزیابی فناوری سلامت (HTA)

پل ارتباطی میان ارزیابی‌های بالینی/اقتصادی و فرآیندهای اولویت‌بندی ورود فناوری به تعهدات بیمه.

🤝 واحد تعامل با ذی‌نفعان

برگزاری جلسات گفت‌وگوی سیاستی، شنیدن دغدغه‌های سازمان‌های مردم‌نهاد و انجمن‌ها.

📢 واحد انتشار و ترویج

تدوین و توزیع چندکاناله محتواهای سیاستی برای مدیران ارشد، بالینگران و عموم جامعه.

📚 واحد بومی‌سازی و انطباق راهنماها

راهبری متدولوژی‌های استاندارد بومی‌سازی گایدلاین‌ها و پایش اجرای آن‌ها در سیستم ارجاع.

۶ خدمات، خروجی‌ها و مدل همکاری

🛠️ خدمات علمی و مشاوره‌ای

📝

تدوین پروپوزال‌های پژوهشی بین‌رشته‌ای و گزارش‌های ارزیابی و نگاشت سیاست (Policy Mapping)

📋

تهیه خلاصه‌های سیاستی (Policy Briefs) و یادداشت‌های راهبردی برای مدیران و تصمیم‌گیران

🎓

برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی و جلسات گفت‌وگوی سیاستی (Policy Dialogues) با بیمه‌گران

⚙️

ارائه پشتیبانی فنی در مطالعات Cost Analysis، CEA، BIA و مشاوره روش‌شناختی Implementation Research

📊

تدوین «پروفایل عدالت در سرطان و هماتولوژی» در سطح ملی و استانی و تحلیل ذی‌نفعان

🤝

مشاوره در متدولوژی انطباق و تدوین راهنماهای بالینی و پروتکل‌های بین‌رشته‌ای

📦 دسته‌بندی خروجی‌های کلیدی مورد انتظار

🏛️ سیاستی و مدیریتی

خلاصه‌های سیاستی (Policy Briefs)
یادداشت‌های سیاستی راهبردی
گزارش سالانه نابرابری در خدمات
بسته‌های سیاستی مداخله‌ای

🩺 ترجمان دانش و بالینی

گایدلاین‌های بالینی بومی‌سازی‌شده
مسیرهای بالینی استاندارد (SOP)
ابزارهای تصمیم‌یار بالینی

🎓 پژوهشی و آکادمیک

مقالات پژوهشی اصیل در نشریات معتبر
گزارش‌های تخصصی Implementation Science
شناسنامه شاخص‌های ارزیابی عملکرد و عدالت

🌐 تعاملی و شبکه‌سازی

نشست‌های گفت‌وگوی سیاستی با سازمان‌ها
گزارش‌های مشترک با NGOها و خیرین
پورتال شواهد سیاستی در وبگاه پژوهشکده

🔄 مدل همکاری بین‌رشته‌ای درون‌پژوهشکده‌ای

📊

اپیدمیولوژی، رجیستری و انفورماتیک تولید داده، تحلیل بار بیماری، روندها و نابرابری‌ها

⬇

🔬

هماتولوژی، انکولوژی و سلول‌درمانی تولید شواهد بالینی، اثربخشی و کارآزمایی‌ها

⬇

💰

اقتصاد سلامت تحلیل هزینه-اثربخشی (CEA)، اثر بودجه (BIA) و بار مالی

⬇

📜

کارگروه سیاست‌گذاری سلامت تحلیل بستر، تدوین Policy Brief، انطباق گایدلاین و مدیریت اجرا

⬇

🎯

لایه تصمیم‌گیری و اجرا خرید راهبردی، اصلاح پوشش بیمه، تدوین سیاست و ارتقای عدالت

۷ پروپوزال‌های مصوب

بررسی کارایی و سطح ارائه خدمات پیوند سلول‌های بنیادی خونساز در مراکز پیوند ایران (سال ۱۴۰۳–۱۴۰۴)

دکتر قاسم جان‌بابایی

محاسبه هزینه تمام‌شده تشخیص و درمان لوسمی حاد لنفوبلاستیک (ALL) در پژوهشکده آنکولوژی، هماتولوژی و سل‌تراپی بیمارستان شریعتی (سال ۱۴۰۴)

دکتر طاهره رستمی

سیاست‌گذاری، طراحی و اجرای نظام جامع مدیریت فرآیند پیوند سلول‌های بنیادی خونساز از ارجاع بیمار تا پیگیری‌های درازمدت پس از پیوند