📊 کارگروه تخصصی اپیدمیولوژی

پژوهشکده انکولوژی، هماتولوژی و سلول‌درمانی

سرپرست کارگروه

آقای دکتر مصطفی قربانی

دبیر کارگروه

سرکار خانم وحیده محسنی

📌 معرفی و مأموریت کارگروه

کارگروه تخصصی اپیدمیولوژی پژوهشکده انکولوژی، هماتولوژی و سلول‌درمانی با هدف تقویت ظرفیت‌های پژوهشی در زمینه تولید، تحلیل و تفسیر شواهد سلامت و پاسخ به مسائل اپیدمیولوژیک مرتبط با سرطان، بیماری‌های هماتولوژیک، پیوند سلول‌های بنیادی و سلول‌درمانی فعالیت می‌کند.

این کارگروه با بهره‌گیری از رویکردهای نوین اپیدمیولوژی و روش‌شناسی پژوهش، از مراحل مختلف چرخه پژوهش، از تعریف مسئله و طراحی مطالعه تا جمع‌آوری و مدیریت داده، تحلیل آماری، تفسیر یافته‌ها و انتشار نتایج، پشتیبانی می‌کند. تمرکز کارگروه بر توسعه مطالعات با کیفیت، ایجاد زیرساخت‌های داده‌محور و تبدیل داده‌های بالینی و جمعیتی به شواهد قابل اتکا برای تصمیم‌گیری بالینی، مدیریت خدمات سلامت و سیاست‌گذاری است.

مأموریت: توسعه و به‌کارگیری روش‌های اپیدمیولوژیک و روش‌شناسی پژوهش برای تولید شواهد معتبر در حوزه سرطان، هماتولوژی و سلول‌درمانی و ارتقای کیفیت پژوهش‌های پژوهشکده.

🎯 اهداف کارگروه

طراحی و اجرای مطالعات اپیدمیولوژیک در حوزه سرطان و بیماری‌های هماتولوژیک
ارتقای کیفیت روش‌شناختی طرح‌های پژوهشی پژوهشکده
ارائه مشاوره در طراحی مطالعات و انتخاب روش مناسب پژوهش
توسعه و استانداردسازی فرآیندهای جمع‌آوری و مدیریت داده
تحلیل و تفسیر داده‌های بالینی، جمعیتی و ثبتی
مطالعه الگوی بروز، شیوع، مرگ‌ومیر و روند بیماری‌های سرطانی و هماتولوژیک
بررسی عوامل خطر و عوامل پیش‌آگهی بیماری‌ها
مطالعه پیامدهای کوتاه‌مدت و بلندمدت درمان
انجام مطالعات بقا و تحلیل پیامدهای بالینی
توسعه مطالعات چندمرکزی و همکاری‌های پژوهشی
استفاده از داده‌های Registry و Real-World Data در پژوهش
حمایت روش‌شناختی از کارآزمایی‌های بالینی
توسعه مطالعات اپیدمیولوژی خدمات سلامت
انجام مطالعات مرور نظام‌مند و سنتز شواهد
تولید شواهد برای تصمیم‌گیری بالینی و سیاست‌گذاری سلامت

🔬 محورهای تخصصی فعالیت

۱. اپیدمیولوژی سرطان

مطالعه الگوهای بروز، شیوع، مرگ‌ومیر و پیامدهای سرطان و عوامل مرتبط با آن، با تمرکز ویژه بر سرطان‌ها و بدخیمی‌های مرتبط با حوزه فعالیت پژوهشکده:

Incidence و Prevalence
Mortality و Survival
Risk Factors و Prognostic Factors
Disease Burden و Cancer Epidemiology

۲. اپیدمیولوژی بیماری‌های هماتولوژیک

انجام مطالعات اپیدمیولوژیک شامل بررسی عوامل خطر، ویژگی‌های بالینی، الگوهای درمان، پیامدها و بقای بیماران در زمینه:

Acute Myeloid Leukemia (AML)
Acute Lymphoblastic Leukemia (ALL)
Lymphoma و Multiple Myeloma
Myelodysplastic Syndromes (MDS) و سایر بدخیمی‌های خونی

۳. اپیدمیولوژی پیوند و سلول‌درمانی

مطالعه پیامدهای بیماران دریافت‌کننده پیوند سلول‌های بنیادی خون‌ساز و درمان‌های سلولی:

Overall Survival (OS) و Disease-Free Survival (DFS)
Progression-Free Survival (PFS) و Relapse
Non-Relapse Mortality (NRM)
Graft-versus-Host Disease (GVHD) و Minimal Residual Disease (MRD)
عوارض پس از پیوند و Immune Reconstitution

۴. روش‌شناسی پژوهش و طراحی مطالعات

فعالیت در طراحی و اجرای انواع مطالعات و انتخاب روش مناسب، شامل همکاری در طراحی پروتکل، تعیین متغیرها، محاسبه حجم نمونه و تدوین Statistical Analysis Plan:

مطالعات مشاهده‌ای: Cross-sectional, Case-Control, Cohort
مطالعات مداخله‌ای: Clinical Trials, Pragmatic Trials, Multicenter Studies
مطالعات ثبتی: Registry-based Studies, Real-World Data/Evidence

۵. مرور نظام‌مند، متاآنالیز و سنتز شواهد

تولید شواهد از مطالعات موجود (Evidence Synthesis) بر اساس استانداردهای PRISMA:

Systematic Review, Meta-analysis, Scoping Review
Network Meta-analysis و Meta-regression
ارزیابی کیفیت، خطر سوگیری، ناهمگنی، Subgroup/Sensitivity Analysis
بررسی Publication Bias و تهیه Forest Plot

۶. اپیدمیولوژی بالینی و مطالعات پیامد

شناسایی عوامل مؤثر بر پیامد بیماران و ارزیابی اثربخشی و ایمنی مداخلات:

Prognostic & Predictive Studies
Treatment Outcomes & Effectiveness
Adverse Events و Patient Outcomes
Quality of Life

۷. روش‌های پیشرفته تحلیل داده

پشتیبانی از روش‌های پیشرفته استنباط آماری و استفاده از Data Science و Machine Learning:

Kaplan–Meier و Cox Proportional Hazards Model
Competing Risks Analysis و Fine & Gray Model
Logistic Regression و Multivariable Analysis
Survival Analysis, Longitudinal Data Analysis, Risk Prediction Models

۸. Registry و داده‌های سلامت

طراحی، توسعه و تحلیل Registryهای تخصصی (AML, ALL, Lymphoma, MDS, HSCT) و پایگاه‌های داده سلامت:

تدوین Data Dictionary و استانداردهای داده
Data Quality Assessment, Cleaning, Validation
اتصال و یکپارچه‌سازی پایگاه‌های داده و توسعه مطالعات Registry-based

۹. اپیدمیولوژی خدمات سلامت

بررسی عملکرد، استفاده و پیامدهای خدمات سلامت (Health Services Research):

دسترسی، الگوی استفاده، کیفیت خدمات و عدالت در سلامت
مسیر دریافت خدمات، الگوهای ارجاع و استفاده از منابع
ارتباط نزدیک با اقتصاد سلامت و ارزیابی فناوری سلامت (HTA)

۱۰. حمایت روش‌شناختی از کارآزمایی‌های بالینی

مشارکت در مراحل مختلف طراحی و اجرای کارآزمایی‌های بالینی پژوهشکده:

تعیین جمعیت هدف، محاسبه حجم نمونه و روش Randomization
تعریف پیامدهای اصلی و ثانویه و طراحی فرم جمع‌آوری داده
تدوین Statistical Analysis Plan، تحلیل داده و تفسیر نتایج

۱۱. همکاری‌های بین‌رشته‌ای

فعالیت به‌عنوان یک ظرفیت روش‌شناختی و پژوهشی در تعامل با:
اپیدمیولوژی ↔️ انکولوژی ↔️ هماتولوژی ↔️ ایمونوانکولوژی ↔️ سلول‌درمانی ↔️ HSCT ↔️ کارآزمایی بالینی ↔️ اقتصاد سلامت ↔️ Registry ↔️ بیوانفورماتیک

۱۲. خدمات علمی و پژوهشی کارگروه

ارائه خدمات و حمایت‌های روش‌شناختی به پژوهشگران:

مشاوره طراحی مطالعه، انتخاب نوع مطالعه و محاسبه حجم نمونه
طراحی فرم جمع‌آوری داده، تعریف متغیرها و Data Dictionary
مشاوره مدیریت و پاک‌سازی داده، انتخاب روش آماری و تحلیل داده (بقا، Competing Risks، چندمرکزی)
انجام Systematic Review و Meta-analysis، تفسیر نتایج و آماده‌سازی جداول و نمودارهای علمی

📤 خروجی‌های مورد انتظار

📄 خروجی‌های علمی

مقالات Original Research
Systematic Review / Meta-analysis
Scoping Review و مطالعات چندمرکزی
گزارش‌های اپیدمیولوژیک و پروتکل‌های پژوهشی

💾 خروجی‌های داده‌ای

Registryهای تخصصی و پایگاه‌های داده پژوهشی
Data Dictionary و داشبوردهای داده‌های سلامت
گزارش‌های تحلیلی

📐 خروجی‌های روش‌شناختی

Statistical Analysis Plan
مدل‌های پیش‌بینی خطر و مدل‌های بقا
الگوریتم‌های پیش‌بینی پیامد

🏛️ خروجی‌های سیاستی و مدیریتی

Evidence Brief و Policy Brief
گزارش‌های تحلیلی برای مدیران
شواهد مورد نیاز برای تصمیم‌گیری بالینی و سیاست‌گذاری

🔭 چشم‌انداز کارگروه

کارگروه تخصصی اپیدمیولوژی در پی آن است که به یکی از محورهای اصلی تولید و تحلیل شواهد در پژوهشکده تبدیل شود و با ایجاد یک ظرفیت منسجم در حوزه اپیدمیولوژی، روش‌شناسی پژوهش، سنتز شواهد و تحلیل داده‌های سلامت، کیفیت و اثرگذاری پژوهش‌های مرتبط با سرطان، هماتولوژی، پیوند و سلول‌درمانی را ارتقا دهد.

این کارگروه با تکیه بر داده‌های بالینی، Registryها، مطالعات اپیدمیولوژیک و شواهد حاصل از مطالعات منتشرشده، در مسیر تبدیل داده‌های سلامت به دانش قابل استفاده برای پژوهش، بالین، مدیریت و سیاست‌گذاری حرکت می‌کند.

پژوهشکده انکولوژی،هماتولوژی و سل تراپی

دانشگاه علوم پزشکی تهران